Γιατί τα συμπεράσματα αυτής της μελέτης μας αφορούν: 

– Η ανταγωνιστικότητα δεν είναι αφηρημένος οικονομικός δείκτης: επηρεάζει τους μισθούς, τις δουλειές, τις επενδύσεις και τις ευκαιρίες για τους νέους.  

– Όταν οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος, γραφειοκρατία και αβεβαιότητα, αυτό μεταφέρεται τελικά στην οικονομία και στους πολίτες. 

– Το brain drain, η ανεργία των νέων και οι αδύναμες ψηφιακές υποδομές περιορίζουν τις προοπτικές μιας χώρας ακόμα και όταν διαθέτει ισχυρό ανθρώπινο κεφάλαιο, όπως συμβαίνει στην Ελλάδα. 

– Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση δεν αρκεί από μόνη της, αν δεν συνοδεύεται από θεσμικές αλλαγές που κάνουν την οικονομία πιο ανοιχτή, πιο ευέλικτη και πιο παραγωγική. 

– Η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας είναι προϋπόθεση για βιώσιμη ανάπτυξη, καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στις κρίσεις. 

Η Ελλάδα κατατάσσεται στην 50ή θέση μεταξύ 69 οικονομιών στην Παγκόσμια Επετηρίδα για την Ανταγωνιστικότητα 2025 του International Institute for Management Development (IMD), υποχωρώντας κατά τρεις θέσεις σε σχέση με το 2024 και κατά τέσσερις θέσεις σε ορίζοντα πενταετίας, όπως αναδεικνύει το νέο policy paper του ΚΕΦΙΜ με τίτλο «Η Ανταγωνιστικότητα της Ελληνικής και Ευρωπαϊκής Οικονομίας: Προκλήσεις και Προοπτικές». 

Το policy paper αναλύει τη θέση της Ελλάδας στους διεθνείς δείκτες ανταγωνιστικότητας, σε συνδυασμό με την ευρωπαϊκή συζήτηση που έχει ανοίξει μετά την Έκθεση Draghi, την Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τον σχεδιασμό του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (ΠΔΠ) 2028–2034. 

Τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης: 

• Η Ελλάδα κατέλαβε το 2025 την 50ή θέση ανάμεσα σε 69 χώρες στην Παγκόσμια Επετηρίδα για την Ανταγωνιστικότητα (World Competitiveness Yearbook-WCY), υποχωρώντας 3 θέσεις σε σχέση με το 2024.  

• Η υστέρηση της Ελλάδας έχει επιμέρους διαρθρωτικά χαρακτηριστικά: στους τρεις από τους τέσσερις πυλώνες του δείκτη (Επιχειρηματική Αποτελεσματικότητα, Οικονομική Αποδοτικότητα και Κυβερνητική Αποτελεσματικότητα) η χώρα κατατάσσεται στην ίδια θέση, την 53η/69, με τη μεγαλύτερη πτώση να σημειώνεται στην Επιχειρηματική Αποτελεσματικότητα (-9 θέσεις), κυρίως λόγω του brain drain (64η/69) και της υστέρησης στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες (61η/69). Παράλληλα, η δημοσιονομική εξυγίανση δεν έχει ακόμη μεταφραστεί σε χαμηλότερο κόστος κεφαλαίου (60ή/69) ή σε βελτίωση των υποδομών, όπου η Ελλάδα παραμένει στην 40ή θέση για τρίτη συνεχόμενη χρονιά. 

• Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Δείκτη Επιχειρηματικής Πολυπλοκότητας (GBCI 2026) της TMF Group, η Ελλάδα κατατάσσεται για τρίτο συνεχόμενο έτος ως η χώρα με τη μεγαλύτερη πολυπλοκότητα παγκοσμίως σε ό,τι αφορά την άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας, κυρίως λόγω των συχνών νομοθετικών αλλαγών και των συνεχιζόμενων ρυθμιστικών μεταρρυθμίσεων οι οποίες αδυνατούν να δημιουργήσουν ένα σταθερό επιχειρηματικό περιβάλλον.  

• Σε επίπεδο παγίων επενδύσεων, η Ελλάδα κατά την περίοδο 2021–2025 κατέγραψε ρυθμούς αύξησης του Ακαθάριστου Σχηματισμού Παγίου Κεφαλαίου (ΑΣΠΚ) σαφώς υψηλότερους από τον αντίστοιχο μέσο όρο της ΕΕ-27, φτάνοντας το +21,8% το 2021 και το +21,9% το 2022, έναντι +4,1% και +2,1% για το σύνολο της Ένωσης. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά εν μέρει την αναπλήρωση του επενδυτικού κεφαλαίου που χάθηκε κατά τη δεκαετία της κρίσης, αλλά όχι ακόμη μια διατηρήσιμη συσσώρευση νέου παραγωγικού κεφαλαίου σε επίπεδα συγκρίσιμα με εκείνα των ευρωπαίων εταίρων.  

• Στον δείκτη Εφαρμογής της Έκθεσης Επιτροπής Πισσαρίδη οι τομείς με τη μεγαλύτερη υστέρηση, δηλαδή αυτοί της Δικαιοσύνης, της Εργασίας, και της Χρηματοδότησης, είναι ακριβώς αυτοί που καθορίζουν τη μετατροπή των επενδύσεων σε βελτίωση της ανταγωνιστικότητας.  

• Το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034 επικαλείται την Έκθεση Draghi για να δικαιολογήσει ψηφιακές επιδοτήσεις ύψους €51,5 δισ. Παρόλα αυτά, όπως καταδεικνύει η ίδια η Έκθεση, ο κατακερματισμός των κεφαλαιαγορών και τα ρυθμιστικά εμπόδια παραμένουν τα βαθύτερα αίτια του προβλήματος. 

Ο Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, δήλωσε: 

«Η ανταγωνιστικότητα δεν αφορά μόνο οικονομολόγους ή επιχειρήσεις. Είναι ο τρόπος με τον οποίο μια χώρα αξιοποιεί ανθρώπινο δυναμικό, επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για καλύτερες δουλειές, υψηλότερα εισοδήματα και περισσότερες ευκαιρίες για τους πολίτες. 

Η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα σταθεροποίησης τα τελευταία χρόνια. Όμως η σταθεροποίηση από μόνη της δεν αρκεί. Το επόμενο μεγάλο ζητούμενο είναι η παραγωγική αναβάθμιση της οικονομίας: λιγότερη πολυπλοκότητα, καλύτερη πρόσβαση σε κεφάλαιο, ταχύτερη εφαρμογή μεταρρυθμίσεων και ένα ευνοϊκότερο επιχειρηματικό περιβάλλον. 

Το ίδιο ισχύει και για την Ευρώπη. Αν η ευρωπαϊκή απάντηση περιοριστεί σε περισσότερες επιδοτήσεις χωρίς βαθύτερες θεσμικές αλλαγές, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα καταφέρει να τοποθετεί ευνοϊκά στον ολοένα και εντεινόμενο παγκόσμιο ανταγωνισμό. Η Ελλάδα και η Ευρώπη χρειάζονται λιγότερα εμπόδια, βαθύτερες κεφαλαιαγορές, περισσότερες ιδιωτικές επενδύσεις και ένα πιο φιλικό περιβάλλον για την καινοτομία και την εργασία». 

Η μελέτη  αποτελεί μέρος της έκδοσης «An Alternative EU Budget» του EPICENTER. 

Το Policy Paper «Η Ανταγωνιστικότητα της Ελληνικής και Ευρωπαϊκής Οικονομίας: Προκλήσεις και Προοπτικές» συνέγραψαν ο Βοηθός Ερευνητής του ΚΕΦΙΜ Χρήστος Λούκας και ο Ερευνητής του ΚΕΦΙΜ Ίων Βαλλιάνος.