Το άρθρο αυτό γράφτηκε στο πλαίσιο μιας σειράς δημοσιεύσεων που έχει ως στόχο την ανάδειξη της σημασίας των θεμελιωδών ελευθεριών και της έμπρακτης κατοχύρωσης των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

*του Αριστείδη Νότη

Για να κατανοήσουμε την αξία της εκπαίδευσης στην πορεία της εξέλιξης ενός ατόμου, μίας οικογένειας, μίας μικρής ή μεγαλύτερης κοινωνίας, ενός κράτους, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε την σπουδαιότητα του διαγράμματος που παρατίθεται. 

Ένα νέο παιδί που γεννιέται σε ένα νοικοκυριό με χαμηλό εισόδημα, είναι αρκετά πιθανό να λάβει φτωχότερη εκπαίδευση και να αναπτύξει λιγότερο τις δεξιότητές του σε σύγκριση με έναν συνομήλικό του που προέρχεται από μία πιο ισχυρή οικονομικά οικογένεια. Ο λόγος είναι ότι οι οικογένειες που διαθέτουν την οικονομική δυνατότητα θα εγγράψουν τα μέλη τους σε κάποιο καλό ιδιωτικό σχολείο που προσφέρει ένα πλούσιο πρόγραμμα διδακτικών και εξωδιδακτικών δράσεων, με αποτέλεσμα τα παιδιά αυτά να είναι περισσότερο θωρακισμένα να αντιμετωπίσουν τις παγκόσμιες σύγχρονες εργασιακές και κοινωνικές προκλήσεις. Ιδιαίτερα το πρόγραμμα International Baccalaureate που δίνει έμφαση στην σύνδεση των επιστημών με την πραγματική ζωή, στον εθελοντισμό και τις εργασίες αντί της Ελληνικής εκπαιδευτικής πρακτικής που προωθεί την αποστήθιση δείχνει τη διαφορά κουλτούρας.  

Αυτή η κουλτούρα στη συνέχεια περνά στην αγορά εργασίας. Συνεπώς, τα άτομα αυτά είναι πιθανό να έχουν χαμηλή παραγωγικότητα εργασίας, να μη διαθέτουν καινοτόμο επιχειρηματική σκέψη και γενικότερα να δυσκολεύονται στην κοινωνική τους ζωή. Τα άτομα με χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης και δεξιοτήτων θα δυσκολευτούν στην ζωή τους να βρουν εργασία ή είναι πιο πιθανό να είναι άνεργοι, οι επιχειρηματικές τους ιδέες συνήθως θα περιστρέφονται γύρω από τετριμμένες ιδέες που οδηγούν στην “επιχειρηματικότητα ανάγκης” (καφέ – σουβλάκι – bar, νύχια, κ.α.) και όχι καινοτομίας. Έτσι, τα άτομα αυτά είναι πιο πιθανό να περιστρέφονται γύρω από εργασίες με χαμηλά οικονομικά οφέλη και φυσικά στη συνέχεια και αυτοί με την σειρά τους να μη μπορούν να προσφέρουν στα δικά τους παιδιά ένα καλύτερο μέλλον.   

Από την ανωτέρω ανάλυση κατανοούμε, νομίζω, πόσο σημαντικό για την πορεία της χώρας μας είναι η επένδυση στην εκπαίδευση. Όμως, οι εκπαιδευτικές ανισότητες στην χώρα μας είναι ιδιαίτερα οξυμένες παρά τις σοβαρές προσπάθειες μείωσης τους που έχουν σήμερα αναληφθεί από την πλευρά της πολιτείας, μέσω του θεσμού της “Τράπεζας Θεμάτων”, του “ψηφιακού φροντιστηρίου” και του “Πολλαπλού βιβλίου”. 

Ο παρακάτω πίνακας πιστοποιεί τον ανωτέρω ισχυρισμό. 

Από τον πίνακα παρατηρούμε ότι η επίδοση των μαθητών που φοιτούν στην ιδιωτική εκπαίδευση, τόσο στις χώρες του ΟΟΣΑ όσο και στην χώρα μας, είναι κατά μέσο όρο υψηλότερη σε σύγκριση με αυτών που φοιτούν στη δημόσια. Όμως, οι μαθητές που φοιτούν σε δημόσια σχολεία στην χώρα μας έχουν απόδοση χαμηλότερη από τον μέσο όρο όσων φοιτούν σε δημόσια σχολεία στις χώρες του ΟΟΣΑ, ενώ το αντίθετο ισχύει για τους μαθητές των ιδιωτικών σχολείων που φοιτούν στην Ελλάδα. Συνεπώς, οι εκπαιδευτικές ανισότητες στην Ελλάδα είναι ακόμα πιο οξυμένες. 

Κάποια μέτρα που θα μπορούσαν να βοηθήσουν την Ελληνική οικογένεια να προσφέρει καλύτερη παιδεία στα μέλη της και συνεπώς καλύτερες προοπτικές ανάπτυξης, είναι – κατά την γνώμη μου – τα κάτωθι: 

1) Η δημιουργία Δημοσίων ΙΒ σχολείων, όπως συμβαίνει σε πολλά άλλα κράτη (π.χ. Ολλανδία, Δανία, κ.α.). Για μία πιο ενδελεχή ανάγνωση του παραπάνω επιχειρήματος, παραθέτω το σχετικό άρθρο που έχω γράψει στο blog μου. 

2) Η επιλογή σχολείου ελεύθερα από τους μαθητές ώστε να δημιουργηθεί ένας υγιής ανταγωνισμός μεταξύ των σχολείων και να βελτιωθεί η ποιότητα των υπηρεσιών τους. 

3) Η δημιουργία σχολείων που θα συγκεντρώνουν μαθητές με κοινά ενδιαφέροντα, ώστε να δημιουργούνται οικονομίες κλίμακας (π.χ. σχολείο που θα δίνει έμφαση στο πιγκ – πογκ, στην επιχειρηματικότητα, στην ρομποτική, στον χορό). 

4) Η πολιτική απεξάρτηση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης από την εκάστοτε πολιτική ηγεσία. Δεν είναι δυνατό να μπαίνουν και να βγαίνουν μαθήματα, σύμφωνα με τις απόψεις του εκάστοτε Υπουργού και της ομάδας που τον πλαισιώνει. Το “μπες – βγες” του μαθήματος της Κοινωνιολογίας στη θέση των Λατινικών δείχνει την στενή εξάρτηση συγκεκριμένων κλάδων με συγκεκριμένους πολιτικούς χώρους, γεγονός απαράδεκτο που δημιούργησε και ακόμα δημιουργεί σοβαρές παρενέργειες στην εκπαιδευτική κοινότητα. Απαιτείται η δημιουργία μίας “Ανεξάρτητης Αρχής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης” που θα χειρίζεται τα προγράμματα σπουδών. 

5) Η ισχυρότερη εμπλοκή των Πανεπιστημίων στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, προκειμένου να ενημερώνουν τους μαθητές για τα προγράμματα σπουδών που προσφέρουν αλλά και να συμμετέχουν στη διαμόρφωση της εξεταστέας ύλης και των θεμάτων που οι μαθητές εξετάζονται. 

6) Η Ελληνική Πολιτεία να προσφέρει vouchers σε όσες οικογένειες θέλουν να εγγράψουν τα παιδιά τους σε ιδιωτικά σχολεία. Με τον τρόπο αυτό θα υπάρξει αποσυμφόρηση των Δημοσίων σχολείων και συνεπώς θα βελτιωθεί η ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης.  

Αυτά είναι κατά την γνώμη μου τα σημαντικότερα προβλήματα που η Ελληνική εκπαίδευση αντιμετωπίζει και κάποιες λύσεις που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην άμβλυνσή τους. 

*Ο Αριστείδης Νότης είναι Οικονομολόγος – Εκπαιδευτικός. Είναι Αρχισυντάκτης του περιοδικού ΞΕΝΟΦΩΝ που αφορά την οικονομική επιστήμη στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση και Υπεύθυνος Προετοιμασίας της Εθνικής Ομάδας Οικονομικών που προκύπτει από την Ελληνική Οικονομική Ολυμπιάδα