Η υστέρηση εντοπίζεται κυρίως στις ιδιωτικές επενδύσεις – Κατοικίες, λοιπές κατασκευές και πνευματική ιδιοκτησία συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος του επενδυτικού χάσματος.

Παρά τη σταδιακή ανάκαμψη μετά το 2020, οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου στην Ελλάδα εξακολουθούν να υπολείπονται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Το 2025 διαμορφώθηκαν στο 16,88% του ΑΕΠ, έναντι 21,32% στην ΕΕ-27, σύμφωνα με τη νέα μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ). Η ανάλυση αναδεικνύει ότι, ενώ οι δημόσιες επενδύσεις βρίσκονται ουσιαστικά στο ευρωπαϊκό επίπεδο, η χώρα υστερεί στις ιδιωτικές και ιδιαίτερα στις επιχειρηματικές επενδύσεις. 

Γιατί το επενδυτικό χάσμα μάς αφορά όλους: 

– Επηρεάζει την παραγωγικότητα και τους μισθούς. Οι χαμηλότερες επενδύσεις περιορίζουν την παραγωγική δυναμικότητα της οικονομίας και, κατ’ επέκταση, τις δυνατότητες για υψηλότερες αποδοχές. 

– Περιορίζει τις ευκαιρίες απασχόλησης. Λιγότερες επενδύσεις σημαίνουν λιγότερες νέες και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας, ιδιαίτερα σε κλάδους υψηλής προστιθέμενης αξίας. 

– Καθυστερεί την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών. Η υστέρηση σε λογισμικό, έρευνα και ανάπτυξη και άυλο κεφάλαιο δυσκολεύει τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την αξιοποίηση τεχνολογιών αιχμής, όπως η τεχνητή νοημοσύνη. 

– Περιορίζει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Οι χαμηλότερες επιχειρηματικές επενδύσεις μειώνουν τη δυνατότητα των ελληνικών επιχειρήσεων να αναπτυχθούν, να καινοτομήσουν και να ανταγωνιστούν στις διεθνείς αγορές. 

– Επηρεάζει το κόστος και την ποιότητα ζωής των νοικοκυριών. Η υστέρηση στις επενδύσεις σε κατοικίες και υποδομές περιορίζει τις επιλογές των νοικοκυριών και των νέων ανθρώπων και επιβαρύνει την πρόσβαση σε ποιοτικές και οικονομικά προσιτές υπηρεσίες. 

– Καθυστερεί τη σύγκλιση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Η κάλυψη του επενδυτικού χάσματος είναι απαραίτητη για τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και τη διασφάλιση διατηρήσιμης οικονομικής ανάπτυξης για τις επόμενες γενιές. 

Η μελέτη εξετάζει την εξέλιξη του Ακαθάριστου Σχηματισμού Παγίου Κεφαλαίου στην Ελλάδα και την ΕΕ-27 την περίοδο 2000–2025, αξιοποιώντας στοιχεία της Eurostat. Ο δείκτης αποτυπώνει τις επενδύσεις σε κτίρια, υποδομές, μηχανήματα, εξοπλισμό και άυλα περιουσιακά στοιχεία, όπως το λογισμικό και η έρευνα και ανάπτυξη. 

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη μελέτη: 

• Οι επενδύσεις ανακάμπτουν, αλλά η απόσταση από την ΕΕ παραμένει σημαντική. Από 10,97% του ΑΕΠ το 2019, οι επενδύσεις στην Ελλάδα αυξήθηκαν στο 16,88% το 2025. Ωστόσο, παραμένουν περίπου 4,4 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ-27 και 8,7 μονάδες κάτω από το επίπεδο του 2007.  

• Το επενδυτικό χάσμα εντοπίζεται κυρίως στον ιδιωτικό τομέα. Το 2024 οι δημόσιες επενδύσεις αντιστοιχούσαν στο 3,71% του ΑΕΠ στην Ελλάδα, έναντι 3,68% στην ΕΕ-27. Αντίθετα, οι επιχειρηματικές επενδύσεις βρίσκονταν στο 8,48%, έναντι 12,69%. Η υστέρηση των επιχειρηματικών επενδύσεων προϋπήρχε της κρίσης χρέους, γεγονός που αναδεικνύει τον διαρθρωτικό χαρακτήρα του προβλήματος.  

• Κατοικίες και λοιπές κατασκευές παρουσιάζουν μεγάλη απόσταση από τα ευρωπαϊκά επίπεδα. Το 2024 οι επενδύσεις σε κατοικίες ανήλθαν στο 2,56% του ΑΕΠ στην Ελλάδα, έναντι 5,09% στην ΕΕ-27. Στις λοιπές κατασκευές, τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 3,98% και 5,57%.  

• Η υστέρηση στο άυλο κεφάλαιο αποτελεί κρίσιμη πρόκληση για την παραγωγικότητα. Το 2024 οι επενδύσεις σε προϊόντα πνευματικής ιδιοκτησίας, στα οποία περιλαμβάνονται το λογισμικό, και η έρευνα και ανάπτυξη, διαμορφώθηκαν στο 2,80% του ΑΕΠ στην Ελλάδα, έναντι 4,14% στην ΕΕ-27.  

• Θετική εξαίρεση αποτελεί ο εξοπλισμός πληροφορικής και επικοινωνιών. Οι σχετικές επενδύσεις στην Ελλάδα έφτασαν το 2024 στο 1,51% του ΑΕΠ, ποσοστό υπερδιπλάσιο του ευρωπαϊκού μέσου όρου, που ήταν 0,70%. 

Η μελέτη αναδεικνύει ως βασικές προτεραιότητες οικονομικής πολιτικής την ενίσχυση των ιδιωτικών, και κυρίως των επιχειρηματικών επενδύσεων, την ταχύτερη ανάκαμψη των επενδύσεων σε κατοικίες και τη συνεχή επένδυση στη γνώση και την καινοτομία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο άυλο κεφάλαιο, ως προϋπόθεση για την αύξηση της παραγωγικότητας και την αξιοποίηση τεχνολογιών αιχμής, όπως η τεχνητή νοημοσύνη. 

Ο Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, δήλωσε: 

«Η ανάκαμψη των επενδύσεων τα τελευταία χρόνια είναι θετική, αλλά η απόσταση από την Ευρώπη παραμένει μεγάλη. Ιδιαίτερη προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στις επενδύσεις σε κατοικίες, ώστε να αυξηθεί η προσφορά και να διευκολυνθεί η πρόσβαση των πολιτών σε οικονομικά προσιτή στέγη. Η αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος αποτελεί επείγουσα ανάγκη για τα νοικοκυριά και τους νέους που δυσκολεύονται να βρουν σπίτι.  

Παράλληλα, βεβαίως, χρειαζόμαστε περισσότερες επιχειρηματικές επενδύσεις σε υποδομές, εξοπλισμό, έρευνα και λογισμικό, που ενισχύουν την παραγωγικότητα, δημιουργούν καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας και αποτελούν προϋπόθεση για διατηρήσιμη σύγκλιση με την υπόλοιπη Ευρώπη». 

Το Policy Brief «Ο Ακαθάριστος Σχηματισμός Παγίου Κεφαλαίου στην Ελλάδα και την ΕΕ-27 (2000–2025)» συνέγραψαν ο Νίκος Ρώμπαπας, Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, και ο Χρήστος Λούκας, Βοηθός Ερευνητής του ΚΕΦΙΜ.